LOZAN ANTLAŞMASI (24 Temmuz 1923)

Etkinlik Resim: 

LOZAN ANTLAŞMASI (24 Temmuz 1923)

Lozan 1912 - 1922 yılları arasındaki 10 yıllık aralıksız savaşa son veren barış antlaşmasıdır. Osmanlı Devleti’nin 1699 Karlofça Antlaşması ile başlayan büyük toprak kayıpları 1923 Lozan Antlaşması ile son bulmuştur.

Lozan Barışı; son 200 yılda Türkler’i Anadolu’dan atmak için ellerinden geleni yapmaktan çekinmeyen Emperyalizm’e karşı kazanılan siyasi zaferdir. Kurtuluş Savaşı’nın onuruyla masa başına oturan Türkiye’nin talebi “özgürlük”, “bağımsızlık” ve “eşitlik”tir.

İsmet Paşa, Lozan’da “Misak-ı Milli çevresinde eşitlikçi bir barış istiyoruz, ama gerekirse savaşırız” tezini son derece başarılı bir şekilde işlemiştir.

Antlaşmada ödün vermeyeceğimiz iki konu vardı. 1. Kapitülasyonların kaldırılması,2 Ermenilere toprak verilmemesi.

Kapitülasyonlar konusunda anlaşma sağlanmayıp 4 Şubat 1923’de Konferansa ara verildiğinde Atatürk müttefiklere, TAM BAĞIMSIZLIĞA ne kadar önem verildiğini göstermek için üç önemli hamle yapmıştır.

  1. Türk Ordusu’na “hazır ol” emri verilmiştir.
  2. İzmir Limanı’nda demirli Fransız Savaş gemilerini kovmuş ve İzmir Limanı’nı 1000 tondan büyük savaş gemilerine kapatmıştır.
  3. Ekonomik bağımsızlığa verdiği önem altını çizmek için İzmir İktisat Kongresi’ni düzenlemiştir.  (17 – 18 Şubat 1932)

23 Nisan 1923’de tekrar toplanan konferans 24 Temmuz 1923 De LOZAN ANTLAŞMASI’nın imzalanmasıyla son bulmuştur.

“Kapitülasyonlar” ve “ Ermeni Yurdu” konularında ne pahasına olursa olsun   “ödünsüz” durmaya karar veren Türkiye diğer konularda “mümkün olanı elde etme”  politikası izlemiştir.

Lozan’da çözümlenmemiş eksiklikler sonradan tamamlanmıştır. 20 Temmuz 1936 Montrö kaldırılmış, bütün yetkiler Türkiye’ye geçmiştir. Hatay sorunu da Atatürk’ün başarılı siyasi çabaları sonucu çözülmüştür. 2 Ekim 1938 de bağımsız Hatay Türk Devleti kurulmuş, 29 Haziran 1939 da Hatay Meclisi’nin kararıyla Türkiye’ye bağlanmıştır.

Lozan barış görüşmeleri sürerken Boğazlar ve İstanbul müttefiklerin, işgali altındaydı. Antlaşma imzalandıktan sonra işgal kuvvetleri Boğazlardan ve İstanbul’dan çekildiler. Atatürk’ün ifadesiyle, “ Geldikleri gibi gittiler.” (2 Ekim 1923)

Kurtuluş Savaşın ’da Batı Cephesinin muzaffer komutanı, Mudanya Ateşkes Antlaşması’nın başarılı delegesi İsmet Paşa Lozan’da da aynı zaferle çıkmayı başarmıştır.

Lozan, Türkiye Cumhuriyeti ’nin tapusudur, varlık belgesidir. Bu nedenle Türkiye Cumhuriyeti var oldukça Lozan da var olacaktır.

 

Hacer Öztürk

CKD Yönetim Kurulu Üyesi